«ΕΓΩ, Ο ΠIEΡ ΡΙΒΙΕΡ,
ΠΟΥ ΕΣΦΑΞΑ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ, ΤΗΝ ΑΔΕΡΦΗ ΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΔΕΡΦΟ ΜΟΥ...»
Αρχεται η συνεδρίασις!
Παρακαλώ καθίστε.
3 ΙΟΥΝΙΟΥ 1835
Θεέ μου, τι δυστυχία!
Είναι όλοι νεκροί!
Η Βικτουάρ Μπριόν. Κράτησε το πατρικό της, όταν χώρισε.
Ναι, ξέρω. Είχα δικάσει την υπόθεση.
Σήμερα, 3 Ιουνίου 1835 και ώρα δεκάτη τρίτη.
Εγώ, ο Φρανσουά-Εντουάρ Μποντουέν, ειρηνοδίκης του Ονέ,
και ο Λουί-Λεάντρ Λανγκλινέ, δικαστικός γραμματέας...
Γύρω στις 12.00 το μεσημέρι, καθόμουν στην πόρτα μου.
Είδα τη Βικτουάρ Ριβιέρ,
την εγγονή μου.
Ο αδερφός της την τραβούσε από τα μαλλιά.
Αυτή προσπαθούσε να ξεφύγει.
Ο εγγονός μου κρατούσε ένα κλαδευτήρι και την απειλούσε.
Τους πλησίασα και φώναξα:
«Τι πας να κάνεις, δύστυχε;»
Αρχισε να τη χτυπάει με το κλαδευτήρι ξανά και ξανά.
Επεσε κάτω νεκρή.
Αυτό δεν κράτησε ούτε λεπτό.
Μετά έφυγε τρέχοντας προς το δρόμο που πάει στην πόλη.
Κοίταξα μέσα στο σπίτι.
Είδα τα πτώματα της αδερφής του,της μητέρας του.
Τι κακό, Θεέ μου!
Μια γυναίκα, η Βικτουάρ Μπριόν,
σύζυγος του Ριβιέρ, βρέθηκε σε θέση ανάσκελη.
ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ
Μια μεγάλη λίμνη αίματος απλώνεται γύρω από το κεφάλι.
Η δεξιά πλευρά του αυχένος, ο λαιμός και το πρόσωπο
είναι κομματιασμένα.
Η γυναίκα ήταν έγκυος.
Κατόπιν αιτήσεως των Αρχών,
κάναμε νεκροψία.
Η τομή στη μήτρα έδειξε
έμβρυο, γένους θηλυκού, στον έκτο μήνα της κύησης.
Δεν συνεχίσαμε την έρευνα, καθώς η αιτία θανάτου ήταν
φανερά η αποκοπή της κεφαλής από τον κορμό.
Ο θάνατος ήταν ακαριαίος.
Μία νέα κοπέλα, περίπου 18 ετών,
σε θέση ανάσκελη.
Φορούσε μόνο κάλτσες.
Στη δεξιά πλευρά του λαιμού υπάρχουν δυο μεγάλες τομές.
Η πρώτη έχει κόψει το δέρμα και τους μύες
καθώς και την καρωτίδα.
Ο δεύτερος αυχενικός σπόνδυλος έχει αποκοπεί πλήρως.
Πάνω από την πρώτη αυτή τομή, υπάρχουν πολλές άλλες.
Ενα παιδί, 7-8 ετών, αναγνωρισμένο ως ο Ζιλ Ριβιέρ,
με το πρόσωπο στο έδαφος, φορώντας ακόμη τα ρούχα του.
Το κεφάλι περιβάλλει μια τεράστια ποσότητα αίματος.
Δεν κάναμε άλλες εξετάσεις.
Ο θάνατος οφείλεται στο κομμάτιασμα της κεφαλής.
5 ΙΟΥΝΙΟΥ 1835
Κύριε εισαγγελέα, ο δρ. Μορέν και ο φοροεισπράκτοράς μας.
Από εδώ.
Θα επισκεφτούμε τον τόπο του εγκλήματος κι έπειτα την οικογένεια.
Ο δρ. Μορέν και εγώ πιστοποιήσαμε το γεγονός.
Φαίνεται ότι τους φόνους διέπραξε μέλος της οικογένειας,
ο ονομαζόμενος Πιέρ Ριβιέρ.
Σας παρουσιάζω τον αββά Σουριρέ, ιερέα της ενορίας.
Αυτή είναι η οικογένεια.
Ως εισαγγελέας του Βασιλέα, στο δικαστήριο του Βιρ,
ειδοποιήθηκα ότι διαπράχθηκε δολοφονία στην κοινότητα Ονέ.
Με τον ενωμοτάρχη του χωριού Φοκτερί ήρθαμε εδώ πάραυτα,
όπου μάθαμε τα ακόλουθα για τον Πιέρ Ριβιέρ.
ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΑ
Ακούσαμε τι μας είπαν, χωρίς να έχουν ορκιστεί ως μάρτυρες,
ο πατέρας, η γιαγιά και η μια αδερφή του κατηγορούμενου:
Ο Πιέρ Ριβιέρ, από μικρός, στενοχωρούσε την οικογένεια.
Πες την αλήθεια. Ξέρουμε ότι ήταν δύσκολο παιδί.
Ποτέ δεν έδειξε στοργή στους γονείς του.
Μισούσε ιδιαίτερα τη μητέρα του.
Μερικές φορές έδειχνε ότι την αποστρεφόταν έντονα.
Μισούσε τις γυναίκες.
Ο Πιέρ Ριβιέρ, σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής,
έδειχνε μια σκληρότητα που έθλιβε την οικογένειά του.
Μικρό, τον έβλεπαν να απολαμβάνει
να λιώνει μικρά πουλιά, με πέτρες,
ή να κυνηγά άλλα παιδιά απειλώντας να τα σκοτώσει.
Σε εσάς, πώς φερόταν, κυρία μου;
Η σωματική μελέτη του Πιέρ Ριβιέρ
έδειξε τα εξής αξιοσημείωτα:
Το κεφάλι του είναι πάντα σκυμμένο προς το έδαφος.
Κοιτάζει πάντα πλάγια,
σαν να φοβάται να συναντήσει το βλέμμα των άλλων,
σαν να φοβάται να προδώσει τα μυστικά της σκέψης του.
«Μοναχικός», «ακοινώνητος» και «σκληρός»
ιδού η περιγραφή του Ριβιέρ από ηθικής πλευράς.
Πρόκειται για άτομο περιθωριακό,
έναν άγριο που δεν υπάγεται στους νόμους της κοινωνικότητας.
Μάλιστα ρωτούσε τον πατέρα του,
αν ένας άνθρωπος μπορεί
να ζήσει στα δάση
τρώγοντας χόρτα και ρίζες.
Πρόσεχε τους χωροφύλακες!
Παρά τις έρευνες στην περιοχή του Πιέρ Ριβιέρ,
ο ένοχος δεν έχει συλληφθεί από τις αρχές.
7 ΙΟΥΝΙΟΥ 1835, ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «Ο ΠΙΛΟΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΛΒΑΝΤΟΣ»
Θα κρύβεται μάλλον στα δάση γύρω από το Ονέ.
Ομως η ανάγκη θα τον κάνει να βγει και θα συλληφθεί αμέσως.
Μέχρι στιγμής, ο νεαρός Ριβιέρ του Ονέ δεν έχει συλληφθεί.
17 ΙΟΥΝΙΟΥ 1835, «Ο ΠΙΛΟΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΛΒΑΝΤΟΣ»
Πολλοί ντόπιοι πιστεύουν ότι ο δυστυχής νεαρός αυτοκτόνησε
και ότι κάποια μέρα θα βρουν το πτώμα του στο νερό.
Ηλικία 20 ετών, ύψος 1,52 μ.
Μαλλιά και φρύδια μαύρα,
στενό μέτωπο, μύτη κανονική,
πρόσωπο ωοειδές και γεμάτο,
βλέμμα λοξό, σκυμμένο κεφάλι, ακανόνιστο βάδισμα.
23 ΙΟΥΝΙΟΥ 1835
Φοράει μπλε μπλούζα, κασκέτο και μποτίνια.
Ο εισαγγελέας του Βιρ ζητά να ενταθούν οι έρευνες.
Σήμερα, 2 Ιουλίου 1835, στις 5 το πρωί,
εγώ, ο ενωματάρχης Λε Κουρτουά, κάτοικος της Λανγκανερί,
βεβαιώνω ότι συνάντησα
ύποπτο άτομο στο δρόμο.
Κρατούσε ένα είδος ξύλινου τόξου
και μερικά ξύλινα βέλη, με ένα καρφί στην άκρη.
Αμέσως τον οδήγησα στο θάλαμο ασφαλείας
έως ότου παραδοθεί στις αρμόδιες αρχές.
Στην κατοχή του βρέθηκαν δυο μαχαίρια, ένα σουγιάς,
θειάφι και λίγος σπάγκος.
Την 9η Ιουλίου του έτους 1835,
ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΚΡΙΣΗ
στην Αίθουσα Ποινικής Δικονομίας του Πρωτοδικείου,
ενώπιον του Εξιπέρ Λεγκρέν, Πρωτοδίκη του Βιρ,
και του Τεοντόρ Λεμπουλέ, δικαστικού γραμματέα,
εκτελώντας το ένταλμα σύλληψης που εκδόθηκε στις 18 Ιουνίου 1835
κατά του Πιέρ Ριβιέρ,
παρουσιάστηκε ο κατηγορούμενος για προφορική ανάκριση
η οποία καταγράφηκε ως εξής:
Ερώτηση: όνομα, επώνυμο, ηλικία, επάγγελμα, κατοικία.
Απάντηση: Πιέρ Ριβιέρ,
ετών 20, αγρότης,
γεννηθείς στο Κουρβοντόν
και κάτοικος Ονέ.
Για ποιο λόγο δολοφονήσατε τη μητέρα σας,
την αδερφή σας, Βικτουάρ, και τον αδερφό σας, Ζιλ;
Ο Θεός με διέταξε να το κάνω για την Θεία Πρόνοια.
Ηταν ενωμένοι.
Τι εννοείτε όταν λέτε «ενωμένοι»;
Είχαν συμφωνήσει οι τρεις τους να βασανίζουν τον πατέρα μου.
Είπατε ότι ο Θεός σας διέταξε να κάνετε τους τρεις φόνους.
Ξέρετε όμως ότι ο Θεός δεν διατάζει εγκλήματα.
Ο Θεός διέταξε τον Μωυσή να σφάξει τους ειδωλολάτρες,
να μη λυπηθεί ούτε φίλους, ούτε πατέρα, ούτε γιο.
Ποιος σας τα έμαθε αυτά;
Τα διάβασα στο Δευτερονόμιο.
Ο Μωυσής, όταν ευλόγησε την φυλή του Λευί, είπε:
Η χάρη κι η πληρότητά σας δόθηκαν στον εκλεκτό σας,
που είπε στους γονείς του: «Δεν σας γνωρίζω»,
και στον αδερφό του: «Δεν ξέρω ποιός είσαι».
«Εκεί είναι, Κύριε, αυτοί που διεφύλαξαν τους νόμους Σου,
και προσφέρουν λιβάνι για να κατευνάσουν την οργή Σου».
Διαβάζατε συχνά τη Βίβλο;
Ναι, το Δευτερονόμιο και τους Αριθμούς συχνά.
Βγάλατε ολέθρια συμπεράσματα, από κείμενα που δεν κατανοείτε.
Ο πατέρας μου βασανιζόταν. Πού ήταν η Θεία Πρόνοια;
Πότε συλλάβατε το φρικτό σχέδιο που εκτελέσατε στις 3 Ιουνίου;
Δεκαπέντε μέρες νωρίτερα.
Γιατί και με ποια αφορμή κάνατε τέτοιο σχέδιο;
Ο πατέρας βασανιζόταν και είδα τον Θεό να με διατάζει.
Εξηγήστε μου τι είδατε.
Ημουν στο χωράφι, όταν εμφανίστηκε ο Θεός, συνοδεία αγγέλων.
Πολύ πριν την εποχή για την οποία μιλάτε,
Είχατε ήδη εκδηλώσει μίσος για τη μητέρα σας,
τους αδερφούς, τις αδερφές σας, ακόμη και για τον πατέρα σας.
Δεν μπορούσα να αγαπώ τη μητέρα εξαιτίας των όσων έκανε,
αλλά δεν ευχόμουν το κακό της.
Οι εντολές του Θεού μου απαγόρευαν να τη βλάψω.
Πώς πιστέψατε μετά, ότι υπάρχουν εντολές του Θεού εντελώς αντίθετες;
Γιατί με παρακίνησε ο Θεός, όπως με τους Λευίτες,
παρόλο που υπήρχαν οι ίδιες εντολές.
Δικαιολογείτε τα εγκλήματά σας,
λέγοντας, πράγμα παράλογο, ότι σας διέταξε ο Θεός.
Καλύτερα να ομολογήσετε ότι γεννηθήκατε με αιμοβόρο χαρακτήρα,
ότι θέλατε να βουτήξετε στο αίμα της μητέρας σας.
Πάντα τη μισούσατε,
ιδίως από τότε που ζήτησε να χωρίσει τον πατέρα σας.
Επαναλαμβάνω: ο Θεός με διέταξε να κάνω ό,τι έκανα.
Ο ιερέας είπε στον πατέρα να προσευχηθεί για να λυτρωθεί.
Αν δεν είχε λυτρωθεί,
θα αμφιβάλλαμε για την ύπαρξη ή για τη δικαιοσύνη του Θεού.
Δεν αληθεύει ότι κάποιες φορές δείχνατε μίσος για τον πατέρα σας;
Αυτό δεν είναι αλήθεια.
Τι σκοπεύατε να κάνετε με το τόξο και τα βέλη
που βρέθηκαν στην κατοχή σας όταν συλληφθήκατε;
Να σκοτώσω πουλιά.
Το θειάφι, τι το θέλατε;
Για να ανάβω φωτιά στο δάσος.
Θέλατε να ζήσετε στο δάσος;
Ναι, ήθελα να ζω εκεί μόνος.
Γιατί τότε δεν πήγατε στο δάσος πριν σφαγιάσετε την οικογένειά σας;
Δεν είχα τέτοια πρόθεση πριν.
Με την πράξη μου αφιερώθηκα στο Θεό και αποφάσισα να γίνω ερημίτης.
Μέχρι τώρα θέλετε να εξαπατήσετε τη Δικαιοσύνη.
Δεν τιμάτε την αλήθεια!
Χθες δείξατε περισσότερη διάθεση συνεργασίας,
σύμφωνα με αυτόν τον άνδρα, στον οποίο μιλήσατε.
Μιλήστε με ειλικρίνεια.
Τι σας ώθησε να σκοτώσετε τη μητέρα, την αδερφή σας και τον αδερφό σας;
Μέχρι τώρα έπαιξα έναν ρόλο που δεν θέλω πια.
Θα πω την αλήθεια.
Το έκανα για να σώσω τον πατέρα.
Ηθελα να τον ελευθερώσω από μια κακή γυναίκα,
που τον κατέστρεφε, που τον οδηγούσε σε τέτοια απελπισία,
ώστε κάποιες φορές σκεφτόταν την αυτοκτονία.
Σκότωσα την αδερφή μου Βικτουάρ
γιατί υποστήριζε τη μητέρα.
Σκότωσα τον αδερφό μου
γιατί αγαπούσε τη μητέρα και την αδερφή μου.
Λεπτομέρειες και εξήγηση.
Εγώ, ο Πιέρ Ριβιέρ, που έσφαξα τη μητέρα μου, την αδερφή και τον αδερφό μου,
θέλοντας να δείξω τα κίνητρα της πράξης μου,
περιέγραψα τη ζωή των γονιών μου όσο ήταν παντρεμένοι.
Ημουν μάρτυρας στα περισσότερα γεγονότα
που καταγράφονται ως το τέλος της ιστορίας τους.
Την αρχή του γάμου, μου την αφηγήθηκε ο πατέρας μου.
Κατόπιν, θα πω πώς αποφάσισα να διαπράξω αυτό το έγκλημα,
τι σκεφτόμουν τότε και ποιες ήταν οι προθέσεις μου.
Θα περιγράψω επίσης τη ζωή μου ανάμεσα στους ανθρώπους,
θα πω τι συνέβη μέσα μου μετά την πράξη μου αυτή,
πώς ζούσα και σε ποια μέρη,
μέχρι που με συνέλαβαν,
και τι αποφάσεις πήρα.
Αυτό το έργο θα είναι χοντροκομμένο, γιατί ξέρω μόνο γραφή κι ανάγνωση.
Αλλά αυτό ζητώ μόνο, να ακουστούν όλα όσα πω.
Εγραψα όσο καλύτερα μπορούσα.
Ο πατέρας μου ήταν ο δεύτερος από τρεις γιους.
Ανατράφηκε με έντιμο και θρησκευτικό τρόπο.
Ο μεγάλος αδερφός του πήγε στρατιώτης.
Δείξε θάρρος, γιε μου.
Εκείνη την εποχή, όλα τα αγόρια στρατεύονταν.
Πολλές φορές, όμως,
περνούσαν δεύτερη φορά τη λίστα των κληρωτών.
Οσοι όμως είχαν παντρευτεί πριν το 2ο κάλεσμα, εξαιρούνταν.
Ο πατέρας μου ήταν στη λίστα του 1813.
Αλλά παρά τον καλό του αριθμό,
υπήρχε πάντα ο κίνδυνος να τον καλέσουν.
Αποφασίστηκε, λοιπόν, να παντρευτεί.
Ο πατέρας, μέσω του Λεκόντ, ζήτησε την Βικτουάρ Μπριόν.
Οι ηλικίες και οι περιουσίες τους ήταν περίπου ίδιες.
Του την υποσχέθηκαν και έκαναν παρέα έξι μήνες.
Μετά του είπαν ότι ήρθε η ώρα να παντρευτεί.
Οι γονείς της μητέρας άλλαξαν γνώμη.
Ο πατέρας τους είπε ότι τον φέρνουν σε δύσκολη θέση.
Η μητέρα επιδοκίμαζε
κι έκλαιγε γιατί δεν την άφηναν να τον παντρευτεί.
Βλέποντάς τη να κλαίει,
ο πατέρας μου πίστευε ότι τον αγαπούσε αληθινά.
Τελικά, οι γονείς της αποφάσισαν
να συνταχθεί το συμβόλαιο γάμου στον κ. Λεμπαγί, συμβολαιογράφο.
«Οταν πεθάνει ο ένας, ο άλλος παίρνει την περιουσία του.
Αν υπάρξουν παιδιά, κρατά τη δική του περιουσία και την άλλη μισή τα παιδιά.
Οι γονείς της μέλλουσας συζύγου δίνουν στην κόρη τους προίκα
όσα ακίνητα μπορεί να κληρονομήσει μετά το θάνατό τους.»
Εκαναν πολιτικό γάμο και μετά θρησκευτικό.
Η μητέρα άλλαξε διάθεση και ακύρωσε τη γαμήλια γιορτή.
Την πρώτη νύχτα του γάμου κοιμήθηκαν χωριστά.
Λίγες μέρες αργότερα, τον απέταξαν.
Τότε ήταν η πρώτη φορά που κοιμήθηκαν μαζί.
Μετά το γάμο, η μητέρα έμεινε με τους γονείς της,
κι ο πατέρας δούλευε στα χωράφια.
Στις αρχές του 1815, γεννήθηκα εγώ.
Η γέννα αρρώστησε τη μητέρα.
Ο πατέρας ανέλαβε να τη φροντίζει.
Δεν κοιμήθηκε για έξι βδομάδες.
Τα στήθη της μητέρας πέτρωσαν κατά την αρρώστια.
Γιατί δεν αφήνεις τη μάνα σου να σε φροντίσει;
Είναι τόσο χαζή!
Δεν μπόρεσα να κρατηθώ!
Πάω να βρω άλλα εσώρουχα.
Οχι από τα δικά μου,
φέρε μου από τα δικά της.
Ο πατέρας δούλευε στο κτήμα των πεθερικών,
αλλά η μητέρα κοιμόταν μαζί του μόνο όταν εκείνος
ερχόταν για να θερίσει, να κόψει ξύλα, να φτιάξει μηλίτη.
Την επόμενη χρονιά, η μητέρα έμεινε ξανά έγκυος.
οι γονείς της την έστειλαν να μείνει με τον άντρα της.
ο πατέρας μετέφερε όλα της τα έπιπλα απ' το πατρικό της.
Γέννησε μια κόρη, τη Βικτουάρ.
Η μητέρα αρρώστησε πάλι βαριά κι η αρρώστια κράτησε τρεις μήνες.
Ο πατέρας κι η γιαγιά μου ξενυχτούσαν να την προσέχουν.
Η δική της μητέρα ερχόταν από το Κουρβοντόν.
Μόνο αυτήν ήθελε η μητέρα μου.
Λυπούνται το φαΐ που τρώω.
Μην ακούς τι λένε.
Αδιαφορούν για τις δυσπεψίες μου!
Θα με πεθάνει η τσιγκουνιά τους!
Οταν συνήλθε, η μητέρα θέλησε να γυρίσει πίσω στο πατρικό της.
Ο πατέρας μάταια προσπάθησε να τη μεταπείσει.
Η μητέρα του είπε να της στείλει τα έπιπλά της πίσω.
Εκείνος το έκανε νύχτα, από ντροπή μην τον δουν.
Ξέρω ότι δεν θέλεις να μείνεις σπίτι μου. Να έρθω εγώ εδώ;
Τι να σε κάνουν οι γονείς μου;
Τι θέλεις να κάνω;
Να γίνεις υπηρέτης.
Θα μου φέρνεις τους μισθούς σου να τους διαχειρίζομαι όπως θέλω.
Εχω ήδη αρκετές δουλειές, χωρίς να γίνω υπηρέτης.
Τότε ζούσα με τον πατέρα μου στη Φοκτερί.
Ημουν 3-4 ετών.
Η μητέρα μου με την μάνα της ήρθαν να με πάρουν.
Μας βρήκαν στο θερισμένο χωράφι.
Δε θέλω να φύγει κλαίγοντας!
Χτύπα τον!
Θέλω πίσω το παιδί μου! Θέλω πίσω το παιδί μου!
Θα στον φέρω εγώ αύριο.
Μου πήρε το παιδί μου! Θέλω πίσω το παιδί μου!
Ο πατέρας, όπως υποσχέθηκε, με πήγε στο Κουρβοντόν.
Αναστατωμένος απ' όλα, δεν επέστρεψε ποτέ εκεί.
Κατά διαστήματα, η μητέρα έδειχνε λιγότερη απέχθεια για τον πατέρα.
Δεν ήταν όμως πραγματικά φιλική.
Απόπαιρνε τον πατέρα και τον θείο όταν πήγαιναν να τους φτιάξουν μηλίτη.
Ελάτε να πιείτε κάτι.
Οχι! Δεν τελείωσαν ακόμα!
Αχρηστοι, ακόμα να τελειώσετε;
Οταν την ακούω, με φέρνει στα άκρα. Θέλω να τη χτυπήσω.
Να μην ξανάρθεις εδώ!
Εχεις πέσει ποτέ με το κεφάλι;
Οχι, γιατρέ.
Ισως όταν ήσουν παιδί.
Δε θυμάμαι. Θα μου το είχαν αναφέρει, αν ήταν.
Δε σ' έχουν χτυπήσει εκεί;
Οχι, όσο θυμάμαι.
Είχες ρινορραγίες;
Σε άτακτα ή τακτά διαστήματα;
Ποτέ δε μάτωσες;
Ποτέ.
Δερματικές νόσους είχες;
Ζούσα στο Κουρβοντόν τα πρώτα μου έξι χρόνια.
Η μητέρα, το 1820, γέννησε ένα κορίτσι, την Αιμέ.
Και το 1822, ένα αγόρι, τον Προσπέρ.
Εδώ θα διηγηθώ πώς ζούσε η μητέρα με τους γονείς της.
Μάλωνε διαρκώς με τη μάνα της.
Ο πατέρας μου της έλεγε να τη σέβεται,
αλλά μάταια.
Ημουν μάρτυρας στους καυγάδες
και δεν ήμουν πολύ δεμένος με τη μητέρα.
Αγαπούσα πιο πολύ από όλους
τον παππού μου.
Ηταν μαραγκός,
αλλά δούλευε πια μόνο στο μαγαζί του.
Τι φασαρία!
Μια μπαλέστρα!
Η αδερφή μου, η Βικτουάρ, ζούσε με τον πατέρα μου
κι η γιαγιά, που είχε κάποτε χάσει μια κόρη στην ηλικία της,
της είχε αδυναμία.
Αλλά η μητέρα πήρε πίσω τη Βικτουάρ.
Εγώ πήγα στον πατέρα στα δέκα μου.
Από τότε, έμεινα μαζί του.
Η μητέρα, το 1824, γέννησε τον Ζαν.
Ο πατέρας της μητέρας έμεινε τελείως ανάπηρος.
Είχε μερικά λεφτά και ήθελε να τα δώσει στον πατέρα.
Εκείνος του είπε να τα δώσει στη σύζυγό του και στην κόρη του.
Ο παππούς πέθανε το 1826.
Την επόμενη χρονιά, η μητέρα γέννησε τον Ζιλ.
Η Αιμέ και ο Προσπέρ ήρθαν να ζήσουν με τον πατέρα.
Την επόμενη χρονιά, ήρθε και ο Ζαν.
Αλλά η Βικτουάρ και ο Ζιλ έμεναν πάντα με τη μητέρα.
Τότε δούλευα με τον πατέρα
κι έβλεπα όπως πάντα τη μητέρα να τσακώνεται με τη γιαγιά.
Γνώριζα ελάχιστα τον Ριβιέρ πριν το έγκλημά του.
15 ΙΟΥΛΙΟΥ 1835
Ακουσα να τον χαρακτηρίζουν ευέξαπτο και ξεροκέφαλο,
ότι δεν άλλαζε γνώμη από τις νουθεσίες του πατέρα του,
ότι έκανε ό,τι ήθελε.
Ο νεαρός δεν είχε φίλους.
και από ό,τι έχω ακούσει
είχε πάει σε καμπαρέ μόνο δυό-τρεις φορές.
ΜΙΣΕΛ ΑΡΣΟΝ, 43, ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ, ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΟΝΕ
Δεν έχω προσωπική γνώση των διαφωνιών του αντρόγυνου.
Οταν έγινε το έγκλημα, ζούσαν ήδη χωριστά.
Ο κύριος Ριβιέρ είναι πράος.
Οι μάρτυρες έριχναν πάντα το άδικο στη γυναίκα του.
Ακουσα να λένε
ότι κυνηγούσε τα παιδιά με ένα δρεπάνι.
Αλλά έλεγαν επίσης ότι το έκανε για πλάκα.
Δεν θα το σκεφτόμασταν τώρα,
αν δεν είχε κάνει τους φόνους.
ΖΑΝ-ΛΟΥΙ ΣΟΥΡΙΡΕ, ΑΒΒΑΣ ΤΟΥ ΟΝΕ
Πολλοί γείτονές του, τον είχαν δει να κάνει,
κατά καιρούς, πράξεις που έδειχναν ότι έπασχε
από παραφροσύνη.
Μπορώ να σας δώσω τα ονόματα των μαρτύρων.
Μα ο κατηγορούμενος μου έδινε την εντύπωση πράου ατόμου.
Περνούσε ως ο χαζός του χωριού,
αλλά δε μου φαινόταν για τέτοιος.
Τον θεωρούσα, αντίθετα,
δυνατό στις επιστήμες.
Είχε επίσης εκπληκτική μνήμη.
Ο πατέρας μου έκανε τα πάντα, για να ησυχάζει τη μητέρα.
Σκότωνε το γουρούνι της,
αγόραζε αγελάδες και τις πουλούσε όταν έπρεπε,
της έδινε λογαριασμό για κάθε δεκάρα.
Αλλά οι συναλλαγές του,
δεν την ικανοποιούσαν ποτέ.
Εβρισκε πάντα τις αγορές του ακριβές,
και τις πωλήσεις πολύ φτηνές.
Φτάνω στα δύο τελευταία χρόνια του γάμου τους, τέλη του 1832.
Πας στο Ονέ;
Για ρούχα της Βικτουάρ.
Και η Αιμέ δε χρειάζεται;
Οχι ακόμα.
Δε χρειάζεται για την ώρα.
Ναι, δεν χρειάζεται! Για άλλους όμως ξοδεύεις!
Εκείνη την εποχή, η μητέρα τον κατηγορούσε για μοιχεία.
Ο πατέρας μου δούλευε για μια γυναίκα του χωριού,
στα χωράφια της.
Η μητέρα δεν πήγαινε στην εκκλησία.
Αλλά αποφάσισε να εξομολογηθεί ντυμένη σαν ζητιάνα
στον ιερέα, που ήταν φίλος του πατέρα.
Αποφάσισε να γυρίσει στο σπίτι σου!
Χαίρομαι γιατί το αντρόγυνο πρέπει να μένει μαζί.
Δε σου είπε τίποτε άλλο;
Μην ανησυχείς... Σας ξέρω.
Αλλά θέλει να ζει με τα παιδιά.
Κι εγώ το θέλω.
Αλλά η μητέρα της είναι άρρωστη, ίσως πεθάνει.
Να περιμένει να γίνει καλά ή να πάρει γυναίκα να την προσέχει.
Η γιαγιά πέθανε δεκαπέντε μέρες μετά.
Ο πατέρας πλήρωσε την κηδεία.
Τώρα που δεν έχεις κανέναν, τίποτα δε σε κρατά εδώ.
Ελα μαζί μου στη Φοκτερί.
Ο Πιέρ κι εγώ δε θα καταφέρουμε να φροντίζουμε το κτήμα εδώ
και να δουλεύουμε στα χωράφια.
Μήπως θα 'ταν καλύτερα να το νοικιάσεις;
Ο πατέρας είχε έπιπλα και της πρότεινε να πουλήσει τα δικά της.
Εκείνη είπε ότι δεν θα τα πουλούσε ποτέ.
Κι ο πατέρας το δέχτηκε.
Ηθελε να πουλήσει τα πράγματά μας!
Ιδέα της μάνας του θα ήταν.
Ας τα πουλούσε, αν ήθελε.
Αν μπορούσε!
Αλλος άντρας δε θα σου φερόταν τόσο καλά.
Αλλά αφού σου έκανε πάλι πρόταση, μείνε όπως είσαι.
Ο πατέρας έβαλε το κτήμα για νοίκι.
Ενας ξάδερφός του, ο Πιέρ Λεκόντ, θέλησε να το νοικιάσει.
Η μητέρα το δέχτηκε.
Η τιμή ορίστηκε μπροστά της.
Ο ξάδερφος νοίκιασε το κτήμα και το σπίτι της μητέρας
για διακόσια πενήντα φράγκα το χρόνο και πενήντα φράγκα κρασί.
Για εννιά χρόνια, ο μισθωτής θα λίπαινε τη γη, όπως ήταν συνήθεια,
θα άφηνε το ίδιο άχυρο, και θα έκοβε στο τέλος τα δέντρα.
Η μητέρα θα έμενε στο σπίτι της μέχρι του Αγίου Μιχαήλ,
που θα ερχόταν ο ενοικιαστής.
Αλλά μετά από 15 μέρες, η μητέρα άλλαξε γνώμη.
Είπε ότι το έδιναν φτηνά και δεν ήθελε πια να φύγει.
Ηταν η εποχή της συγκομιδής.
Εκείνη όμως επέμενε να σπάσει τη συμφωνία.
ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 1833
Ο πατέρας αρνήθηκε να της δώσει τα σιτηρά της, εκτός αν πήγαινε σπίτι του.
Εκείνη τότε έβαλε ανθρώπους να της τα φέρουν.
Κλάδεψε τα δέντρα και αψήφησε τον ενοικιαστή.
Αλλά ο ενοικιαστής νόμιζε ότι οι γονείς μου συμφωνούσαν.
Καταχώρησε το μισθωτήριο και το έδειξε στον πατέρα.
Ο πατέρας αποφάσισε να κάνει τη μετακόμιση.
- Δώσε μου το κλειδί. - Οχι!
Κλέφτη! Δώσ' το μου κλέφτη!
Δάγκωσέ τον! Εμπρός, δάγκωσέ τον!
Επιστρέψαμε το απόγευμα.
Το χωριό είχε βγει στις πόρτες.
Η μητέρα φώναζε.
Δώσ' μου πίσω το στάρι μου! Δώσ' μου όσα μου έκλεψες!
Πρέπει να σε κλειδώσω!
Εκδίκηση, με σκοτώνει!
Εκδίκηση, με δολοφονεί!
Δεν ντρέπεσαι, ξαδέρφη;
Καλύτερα θα 'ταν να τους βοηθήσεις.
Με έλιωσες!
Γιατί ανακατεύεσαι; Δεν ξέρεις τι έχει κάνει;
Δεν τα έκανε μόνη της!
Γιατί δεν την συμβουλεύεις;
Κάθε μέρα της λέω να πάει μαζί του, αλλά τίποτα.
Ο πατέρας δεν είχε χρόνο για φασαρίες και τσακωμούς.
Τα σιτηρά ήταν έτοιμα και η δουλειά πολλή.
Αφαίρεσε από τη συμφωνία τα δέντρα που είχε κόψει η μητέρα
και ο ενοικιαστής πήρε την επικαρπία.
Εκανε τα σιτηρά και ο πατέρας τα δικά του.
Κι όταν μειώθηκε η δουλειά, αποφάσισε να αδειάσει το σπίτι.
Τότε σκέφτηκε ότι,
αν ο ενοικιαστής δεχόταν να τον αποζημιώσουν,
η μητέρα δεν θα αναγκαζόταν να πάει μαζί του.
Τότε όλα του τα παιδιά θα τον αγαπούσαν.
Κι εκείνη θα έμενε εκεί όσο ήθελε.
Το κρασί που σας έδωσα, η γη που έσπειρα,
τα έξοδα του ενοικιοστασίου, μας κάνουν 119 φράγκα.
Κι άλλα τόσα για την αγορά. Τι λες;
Σύνολο 238 φράγκα.
Αλλά ο πατέρας δεν είχε τόσα κι έπρεπε να δανειστεί
από τον Εμπέρ, το γείτονά μας.
Η μητέρα του πατέρα είχε μία πρόσοδο ενενήντα φράγκων.
Με ένα μέρος της, ο πατέρας κάλυψε το ποσό που χρειαζόταν.
Ετσι η γιαγιά πλήρωσε για το βιός της μητέρας μου.
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1833
Επειτα, η μητέρα άρχισε να βάζει χρέη στον πατέρα.
Αγόραζε είδη καλλωπισμού για την ίδια και τη Βικτουάρ.
Σταμάτησε όμως να τα πληρώνει, όπως παλιά.
Η γυναίκα σας δε με πληρώνει όσα μου χρωστά.
Ηρθες να μας καταστρέψεις κι άλλο;
Αν είναι έτσι, πληρωθείτε από όποιον θέλετε!
Αλλά επέστρεψε στο Κουρβοντόν, επειδή η μητέρα υποσχέθηκε να μείνει μαζί του.
Η μητέρα ρωτά αν θα έρθεις να κόψεις το κριθάρι.
Για τρελό με έχεις να πάω εκεί που με στενοχωρούν;
Ωραία, τότε η μητέρα θα κάνει τεράστια χρέη
θα δανειστεί από παντού και θα αγοράζουμε με πίστωση.
Γιατί δεν έρχεται εδώ τώρα που τη θέλω;
Να έρθουμε να ζούμε υπό την κυριαρχία σου;
Ελεγες ότι δεν την εμπόδιζες.
Δε θέλει να ζει με την πεθερά.
Θέλει να έχει το δικό της σπίτι και το βιός της, είναι δικαίωμά της!
Είκοσι εννέα φράγκα!
Εντάξει, αλλά δεν θα πληρώσω τώρα.
Εχεις πίστωση;
Ποια είσαι;
Η κόρη του Ριβιέρ από τη Φοκτερί.
Τότε είναι εντάξει.
Θα σε στενοχωρούσε να δουλέψω για αυτήν;
Δούλεψε όσο θέλεις, αλλά μην περιμένεις να πληρώσω εγώ.
ΙΟΥΛΙΟΣ 1834
Εκείνη την εποχή, αρρώστησε ο Ζαν από εγκεφαλική νόσο.
Κράτησε μόνο δεκαπέντε μέρες.
Στο τέλος, το είπαμε στη μητέρα κι ήρθε να τον δει.
Ο Ζαν ήταν πιο κοινωνικός από μένα και τον Προσπέρ.
Ο πατέρας τον αγαπούσε πολύ.
Η μητέρα έφερε δύο επιστολές στον πατέρα,
που αφορούσαν χρέη της.
Κύριε, πόσο ακόμη θα υποφέρω;
Μικρό μου, σε λίγο θα ησυχάσεις από αυτό τον κόσμο.
Θα πας στον ουρανό!
Σώπασε.
Δε θα τον εγκαταλείψω!
Ο μικρούλης μου έλεγε: Ασε, γιαγιά, θα το κάνω εγώ,
είμαι πιο δυνατός!
Θα φύγω από εδώ!
Πού πας, γιόκα μου;
Η κόρη σας δεν θα σας εγκαταλείψει ποτέ!
Μακάρι να είχα πεθάνει!
Πρέπει να 'μουν πολύ κακιά για να ζω τέτοια δυστυχία.
Γιατί ο καλός Θεός με κάνει να υποφέρω τόσο;
Γιατί με άφησε να ζήσω τόσο πολύ;
Μετά από όσα έκανες, πέθανε το παιδί μας.
Αν ήξερα πόσο θα μας κόστιζε η κακία σου!
Φύγετε!
- Πόσα σας χρωστάνε; - Είκοσι οκτώ δεκάρες.
Οι πιστωτές πήγαιναν στον πατέρα.
Βλέποντας ότι θα καταστρεφόταν,
πήγαμε στο Κουρβοντόν να πάρουμε τα πράγματά της.
Πήραμε και την αγελάδα και το σιτάρι που είχαν.
Μα την πίστη μου, δεν θα σε σηκώνω όλη την ώρα!
Ας κάνουμε μια συμφωνία. Πλήρωσέ τα χρέη μου,
δώσε μου ό,τι μου έχεις πάρει. Θα μου κόψεις κι ένα επίδομα.
Που θες να βρω τα λεφτά;
Κάνε όπως οι άλλοι, δανείσου από την τράπεζα.
Η μητέρα πήγε σε δικαστή
για να χωρίσει από κλίνης.
Εστειλε μήνυμα στον πατέρα να πάει να το κανονίσει.
Ακούστε τη συμφωνία που σας προτείνω:
Οι δύο συμβαλλόμενοι αποφάσισαν ότι
η σύζυγος θα πάει να μείνει με τον σύζυγο.
Ο σύζυγος θα της παρέχει δικό της χωριστό σπίτι,
με τα δικά της έπιπλα.
Η πεθερά απαγορεύεται να εισέλθει στο σπίτι,
χωρίς την άδεια της συζύγου.
Αν η πεθερά παραβεί αυτόν τον όρο,
η σύζυγος θα επιστρέψει στο σπίτι της στο Κουρβοντόν.
Ο πατέρας ετοίμασε το σπίτι όσο πιο γρήγορα μπορούσε.
Οταν ήταν έτοιμο, πήγαμε να φέρουμε τη μητέρα,
μαζί με τον Κιβιγιόν και τον υπηρέτη του κ. Γκρελέ.
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1834
Υπήρχαν ελάχιστα έπιπλα.
Ελειπε ακόμα κι η χύτρα.
Η μητέρα είχε πουλήσει το σιτάρι.
Να πληρώσεις τα χρέη μου.
Εχω ήδη πληρώσει κάποια, θα πληρώσω και τα υπόλοιπα.
Ζιλ, είσαι ό,τι πιο πολύτιμο θέλω να πάρω μαζί μου.
Βάλε της λίγο μυαλό.
Πρέπει να πας με τον άντρα σου.
Πήγαινε εσύ, αν θέλεις!
Εγώ δεν πάω με κάποιον που πήρε το βιός μας.
Επρεπε να με αναγκάσει να πάω μαζί του
όσο ακόμη το παιδί μου ήταν ζωντανό!
Εκείνη την ημέρα, ενώ έλειπε ο πατέρας,
η γιαγιά έλαβε μια επιστολή.
Χρέη που έγιναν το έτος 1833.
Είναι τα γράμματα της Βικτουάρ.
Μπακάλης: 40 φράγκα.
Γκοφέ: 30 φράγκα.
Βικτόρ Μπουρς: 10 φράγκα.
Τσαγκάρης: 10 φράγκα.
Λειτουργία: 10 φράγκα.
Σοφί Ριβιέρ: 17 φράγκα.
Μαριάν Λεκόντ: 27 φράγκα.
Ροζ Λερμινέ: 3 φράγκα.
Σαρλ λε Μπα: 40 δεκάρες.
Κ. Λε Ρις: 8 δεκάρες.
Σοφί Λε Κοκ: 48 δεκάρες.
Πιέρ Μπρετούρ: 70 δεκάρες.
Αν τα χρέη δεν πληρωθούν εντός προθεσμίας, θα κάνουμε επίσχεση.
Να με καταστρέψει θέλει;
Εκανα τόσο κόπο να αποκτήσω ό,τι έχω για τα παιδιά μου.
Θα πρέπει να πουλήσω γη.
Αν πουλήσω ένα κομμάτι, μετά θα πρέπει να πουλήσω κι άλλο.
Πρέπει να πω ότι αυτός ο Γκοφέ κι αυτός ο Λεκόντ,
ο αδερφός της Μαριάν,
κι ένας άλλος χτίστης από το Αμάρ,
όλους όσους συμβουλευόταν η μητέρα ήταν εργένηδες,
με ελαφριά ηθική.
Οχι! Οχι!
Ασε με... Οχι!
Θεέ μου, τι της κάνεις;
Τι σε νοιάζει;
Ο,τι κάνουν οι άντρες στις γυναίκες τους.
Αφησέ την! Αφού δε θέλει!
Γιατί ο καλός Θεός με κάνει να υποφέρω τόσο;
Γιατί με άφησε να ζήσω τόσο;
Πέρασα τόσα βάσανα.
Τόσα βάσανα για να τους φροντίζω όλους,
για να τους μεγαλώσω όσο πιο καλά μπορούσα.
Και να η ανταμοιβή μου!
Θέλω να χτυπηθώ στο χώμα.
Πρέπει ο Θεός να με αφήνει να υποφέρω τόσο καιρό;
Αν υπήρχε ένα γεφύρι, θα έπεφτα να πνιγώ στο ποτάμι.
Κοιμήσου γιαγιά!
Εδωσα τη σύνταξή μου για να πάρει πίσω την περιουσία της,
και τώρα έμεινα ολομόναχη!
Κοιμήσου, γιαγιά.
Γιατί δεν μου είπες τίποτα;
Για το γράμμα, για τα χρέη;
Γιατί με βάζεις να πληρώνω ξένα χαΐρια; Τι σου έκανα;
Κάποιοι λένε ότι την χτυπά άγρια.
Δεν είναι τόσο καλός όσο φαίνεται.
Την έφεραν εδώ με τη βία
για να τη βασανίζουν!
Επρεπε να την έχουν αφήσει στην ησυχία της.
Καλύτερα θα ήταν να δούλευε και να την άφηνε μόνη της!
Νοιάζεται για την περιουσία της, όπως εκείνος για τη δική του.
Θέλεις να πουλήσω κι άλλη γη;
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1834
Γρήγορα! Η γυναίκα σου φεύγει!
Αφησέ τες να φύγουν.
Και πες σε όλους να μην της δίνουν τίποτα.
Μη φοβάσαι, μικρέ μου. Θα ξανάρθω το βράδυ.
Τον μικρό δε θα μου τον πάρει!
Θα τον κρατήσω εγώ.
Μπορεί να του κάνει κακό.
Θα τα παρατήσω όλα.
Θα πέσω μέσα στο πηγάδι.
Πού χάνεται μέρες ολόκληρες;
Θα σε καταστρέψει.
Επρεπε να ειδοποιήσεις να μην της δίνουν τίποτα.
- Δεν θα με καταστρέψει! - Σε κάνει ό,τι θέλει.
Ολο κλαίγεσαι για αυτήν.
Οχι για πολύ ακόμα. Σε λίγο τελειώνω.
Με απειλείς τώρα; Γιατί απειλώ κι εγώ.
ΠΙΕΡ ΦΟΡΤΕΝ, 50, ΞΥΛΟΥΡΓΟΣ
Τον γνώρισα μικρό αγόρι.
Ηθελε πολύ να μάθει γράμματα.
Αλλά στα δέκα του άλλαξε. Εγινε παράξενος.
Σαν να χάζεψε.
Εγινε πεισματάρης.
Δεν απαντούσε όταν τον φώναζες.
Περπατούσε με χαμηλωμένο κεφάλι, κοίταζε πάντα κάτω.
Ο πατέρας του έλεγε ότι δεν ήξερε τι να τον κάνει.
Ηταν βάναυσος;
Δεν το γνωρίζω.
Μισούσε καιρό τη μάνα του;
Δεν το είχα ακούσει πριν το έγκλημα.
Ομως ο πατέρας του μου' χε πει ότι αν ήταν σαν τον γιο του,
η γυναίκα του θα έπρεπε να ανησυχεί.
Ο ιερέας μας είπε ότι θα μας αναφέρετε πράξεις του
που υποδηλώνουν πνευματική διαταραχή.
Η κόρη μου, πριν 3 χρόνια,
τον είδε στην αποθήκη μας,
να μιλά δυνατά και να συσπά το σώμα του προς τη γη.
Οταν την είδε, έφυγε.
Αρκετά!
Σταμάτα!
Είναι γεμάτο. Δε βλέπεις ότι θα κάνεις κακό στο άλογο;
Εχω τη δυστυχία να έχω τέτοιο γιο!
Τον έστειλε να ποτίσει το άλογο.
ΠΙΕΡ ΛΑΜΙ ΜΠΙΝΕ, 54, ΕΡΓΑΤΗΣ
Το καβάλησε
κι έφυγε καλπάζοντας μέσα απ' τους αγρούς.
Ο πατέρας του τον κυνήγησε.
Αργότερα γύρισε για να το πάρει,
αν και το χρειαζόταν ο πατέρας του.
Εκείνος το ξανάσκασε μαζί του!
Μια μέρα είπε ότι θα κάνει σαν τις αγελάδες:
θα πηδούσε με σηκωμένη ουρά.
Αργότερα τον πιάσανε γυμνό.
Είπε ότι είχε βραχεί το πουκάμισό του.
Τον είδα να κάνει πράγματα αλλόκοτα, γελοία.
ΜΑΡΓΚΕΡΙΤ ΚΟΛΒΙΛ, 52, ΑΓΡΟΤΙΣΣΑ,
ΣΥΖΥΓΟΣ ΤΟΥ ΛΟΥΙ ΕΜΠΕΡ
Τον είδα να κόβει με ραβδί, στον κήπο του πατέρα του,
τα κεφάλια των λάχανων κι έβγαζε κραυγές...
Δεξιά! Αριστερά! Δεξιά! Αριστερά!
Το έκανε πολλές φορές.
Πριν 3-4 μήνες, μαζί με τη γιαγιά του, φόρτωνε άχυρο.
Προσπαθούσε να ανεβάσει το άλογο πάνω στη στοίβα.
Πιέρ, μην το κάνεις αυτό!
Πιέρ, τι πας να κάνεις;
Θα σκοτώσεις το άλογό σου.
Είπα ότι θα ανέβει και θα ανέβει.
Θα ανέβεις, αφού το είπα!
Μια μέρα που καθόμουν δίπλα του, τραβήχτηκε απότομα,
σαν να φοβήθηκε.
Τον ρώτησα τι έπαθε.
Είπε: Ο διάβολος! Ο διάβολος!
Ελεγε ότι ο διάβολος ήταν στην καμινάδα.
Φαίνεται ότι φερόταν έτσι και με άλλες γυναίκες.
Και μετά έφυγε τρέχοντας.
Την ίδια περίπου περίοδο, οι γονείς του είχαν φύγει
και βρέθηκε μόνος με την κυρία Κενέλ.
Ο αδερφός του είχε μια κίσσα που την αγαπούσε πολύ.
Το πρωί βρέθηκε νεκρή.
Η κ. Κενέλ τον κατηγόρησε γι' αυτό.
Εκείνος το αρνήθηκε.
Με μερικά παιδιά πήγε να θάψει την κίσσα.
Στον τάφο έβαλε μια επιγραφή.
Εδώ αναπαύεται η κίσσα του Προσπέρ Ριβιέρ.
Εγραφε κι άλλα που δεν τα θυμάμαι.
Ηταν δεκαοχτώ χρονών.
Δεν ξέρω τίποτε άλλο.
Θα προσθέσω μόνο ότι περνούσε ως ο χαζός του χωριού.
Γιαγιά… Γιαγιά!
Τι κάνεις;
ΒΙΚΤΟΡ ΜΑΡΙ, 26, ΥΠΗΡΕΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΡΛ ΛΕΓΚΡΕ
Πριν ένα χρόνο πήγε το γιο του αφεντικού μου στο στάβλο.
Του είπε ότι θα τον φάει το άλογο.
Το παιδί φοβήθηκε, δεν ήθελε να περάσει από εκει ξανά.
Με τα ζώα πώς ήταν;
Το ίδιο βάναυσος.
Επιανε βατράχια και τα έγδερνε ζωντανά.
Σταύρωνε ζωντανά πουλιά πάνω στα δέντρα,
μακριά απ' τα σπίτια.
Τον έβλεπα να γελά ηλίθια επί ώρες.
ΜΙΣΕΛ ΝΑΤΙΒΕΛ, 38, ΤΕΧΝΙΤΗΣ ΡΥΜΟΥΛΚΩΝ
Με τα παιδιά ήταν σκληρός.
Τα πήγαινε στην άκρη του πηγαδιού και τους έλεγε:
Θα σε ρίξω μέσα!
Μια φορά τον είδα να κυνηγά μια γάτα με ένα γάντζο.
Του φωνάξαμε και μας απάντησε με γέλια.
Τα πουλιά και τα βατράχια τα σταύρωνε.
Τα κάρφωνε σε μια σανίδα.
Η μητέρα συνέχιζε να κάνει κακό.
ΑΝΟΙΞΗ 1835
Κατηγορούσε τον πατέρα,
λέγοντας ότι θα την αφανίσει κι ότι τη χτυπούσε διαρκώς.
Ρωτούσε δικηγόρους πώς να τον χωρίσει.
Ρώτησε κάποιον στο Αμάρ και τον κ. Μπλεν, στο Μποκέ.
Διέδωσε παντού ότι ήταν ξανά έγκυος.
Σύντομα όλο το Ονέ είχε μάθει γι' αυτό.
Δεν το πιστεύω.
Νομίζω ότι βάζει κάτι για να φουσκώνει.
Πρέπει να το κοιτάξω.
Ξέρει ότι είμαι τίμιος και ότι κάτι τέτοιο με ενοχλεί.
Πιστεύει ότι θα αναρωτηθώ πώς είναι δυνατό,
ότι δεν θα συγκρατηθώ και θα την χτυπήσω.
Τότε θα μπορέσει να με χωρίσει από κλίνης.
Οπότε, πρέπει να κοιτάξω!
Μην το κοιτάξεις, Ριβιέρ.
Λέει ότι αφάνισα το άλλο. Πρέπει να δώσει λόγο γι΄αυτό εδώ.
Μη φτιάξεις ρούχα για το νεογέννητο.
Οταν ζητήσει το σκούφο, ρώτα τον αν σου έδωσε λεφτά.
Ολοι θα γελάσουν!
Κοίτα πώς θα κάνει!
Θα πει ότι το έκανες για να τον ντροπιάσεις,
κι ότι όταν είναι για άλλα ξέρεις να βρίσκεις λεφτά.
Σώπα, λοιπόν!
Αφησέ το γυμνό!
Δεν μ' αρέσει η εγκυμοσύνη.
Θα πάω στο δικαστή και θα τον χωρίσω από κλίνης!
Η μητέρα πήρε εντολή να παρουσιαστεί για συμφιλίωση.
Ο δικαστικός κλητήρας έφερε την εντολή στον πατέρα.
Ολος ο κόσμος λυπόταν που ένας τόσο έντιμος άνθρωπος
καταδιωκόταν αλύπητα από μια γυναίκα.
Την Κυριακή, όταν ο πατέρας έψαλε τον ύμνο, πενήντα έκλαιγαν.
Αυτή η βεβαίωση είναι κατά της συζύγου σας;
Ο δήμαρχος του Κουρβοντόν έγραψε την βεβαίωση όπως ήθελε.
Ξέρουμε ότι οι τοπικές αρχές επηρεάζονται εύκολα.
Η σύζυγός σας σας κατηγορεί για τυραννία και άσκηση βίας.
Τι έχετε να πείτε;
Εκείνη τα λέει αυτά. Ο ιερέας όμως βεβαιώνει ότι...
Δεν θέλω να ακούω πια για βεβαιώσεις.
Εσείς, τι λέτε, κυρία μου;
Τον κατηγορείτε και τον ενάγετε σε δίκη.
Μου πήρε το βιός μου. Θέλω να καταδικαστεί.
Μπορείτε να πάτε σε δίκη, μα θα κοστίσει πολλά.
Η σύζυγός σας είναι αδύναμη, πρέπει να τη βοηθάτε.
Αφάνισε το παιδί μου!
Θέλω να γυρίσω στο σπίτι μου.
Να μου δώσει πίσω ό,τι μου πήρε.
Τα έπιπλα, τα λεφτά,
τις αγελάδες και τα βαρέλια μου.
Θα τα επιστρέψω όλα.
Ομως, πού θα πάνε τα παιδιά;
Οπου θέλουν.
Λέει ότι είναι έγκυος. Ποιος θα πάρει το μωρό;
Μάλλον η σύζυγός σας.
Ποιος θέλετε να το θηλάσει;
Μοιάζεις με κατάδικο!
Από εκείνη την ημέρα, δεν έφαγα ξανά με τη μητέρα ή τη Βικτουάρ.
Ο Ζιλ δεν ήθελε την συντροφιά του πατέρα
ούτε και τη δική μου, ούτε και του Προσπέρ.
Δεν ήθελε πια να πηγαίνει με τ' άλογο, όπως παλιά.
ΚΥΡΙΑΚΗ, 31 ΜΑΪΟΥ 1835
Συγνώμη για την καθυστέρηση.
Καλωσορίσατε.
Η κόρη σας δεν ήρθε;
Πήγε στο Μον-Μαρί.
Ο ξυλουργός από το Κουρβοντόν.
Είναι ο μαραγκός που...
Γεια χαρά σε όλους.
Φέρατε πίσω τα εργαλεία που σας δάνεισε η γυναίκα μου;
Ποια εργαλεία;
Του πατέρα της.
Μου είπε ότι δεν της τα επιστρέφατε.
Μου τα χάρισε, όταν τη βοήθησα να πάρει το στάρι της.
Για να δούμε τι θα πει!
Μου είπες ότι δεν σου επέστρεφε τα δανεικά εργαλεία.
Του τα έδωσα.
Μου είπες να τα κάνω ότι θέλω.
Εσύ τα δίνεις όλα!
Και λοιπόν; Σε πειράζει; Δικά μου είναι τα εργαλεία.
Κινδυνεύει η ζωή του από τους άντρες της ζωής της.
Τι είναι αυτά;
Χρωστάς παντού και κάνεις δώρα;
Δεν είναι δουλειά σου. Ηταν του πατέρα μου και τα χάρισα.
Μην εγκαταλείψεις ποτέ τον πατέρα σου.
Πάντα θα σε προστατεύει.
Μπορώ να καθίσω εδώ;
Ο Ριβιέρ μου έχει θυμώσει!
Θα σας πω ένα τραγουδάκι.
Ενα σύντομο!
Ελίζ, άφησέ με να φυλάξω τη σοδειά μου στην αποθήκη σου
Δούλεψα σκληρά για να τη μαζέψω...
Ανοιξέ την πόρτα σου! Ασε με να τη βάλω μέσα!
Θα γεμίσει όλη την άδεια αποθήκη σου!
Ακου με που σου φωνάζω! Αφησέ με να έρθω μέσα!
Με εσένα, θα τη φυλάξω όλη!
Η Ελίζ υπάκουσε στη φύση της κι άνοιξε την πόρτα στο μορφονιό
που τη γέμισε περήφανα με τη σοδειά του.
Τα βαρέλια ξεχειλίσανε
Εννιά μήνες μετά, ο σπόρος είχε μεγαλώσει!
Ο πατέρας δεν είχε πια κουράγιο για δουλειά.
Κοιμόταν κι αναπαυόταν. Οταν ξυπνούσε, έπαιρνε το δρόμο.
Ηταν σαν χαμένος.
Πολλοί έλεγαν:Αν αρρωστήσει, δε θα συνέλθει ποτέ ξανά.
«Τέλος της διήγησης των βασάνων του πατέρα».
Στην εκκλησία πήγαινε από λιγοσύχναστους δρόμους.
Μονολογούσε με το κεφάλι ψηλά, σαν να μιλούσε στα δέντρα.
ΖΕΝΕΒΙΕΒ ΡΙΒΙΕΡ, ΧΗΡΑ ΚΕΝΕΛ, ΝΟΙΚΟΚΥΡΑ
Μερικές φορές, προχωρούσε βγάζοντας τρομερές φωνές.
Αν τον ρωτούσαν τι κάνει εκεί,
έλεγε ότι μιλούσε είτε με το διάβολο, είτε με ξωτικά.
Οι γονείς του τα έκρυβαν αυτά, όσο μπορούσαν.
Εμοιαζε να φοβάται τις κότες, τις γάτες,
ακόμα και τις γυναίκες.
Συχνά, όταν τον πλησίαζα, το έβαζε στα πόδια.
Ζενεβιέβ! Ζενεβιέβ!
Τι θέλεις;
Να δω τον διάβολο!
Αυτό έγινε 15 μέρες πριν το έγκλημα.
Επί δύο χρόνια, στην αποθήκη, έφτιαχνε με μαχαίρι κι άλλα εργαλεία
περιέργα ξύλινα αντικείμενα που δεν μαντεύεις τη χρήση τους.
Ο Πιέρ έδωσε στο εργαλείο αυτό το όνομα «Καλιμπέν».
Μια μέρα, πήγε να το θάψει με τα παιδιά σε έναν αγρό.
Δυο-τρεις μήνες μετά, πήγαν πάλι να το ξεθάψει.
Κυλιόταν στη γη. Φώναζε...
ΠΙΕΡ ΑΡΜΑΝ ΚΕΒΙΓΙΟΝ, 24, ΑΓΡΟΤΗΣ
Οταν τον ρωτούσαμε γιατί έκανε έτσι,
γελούσε.
Δεν ξέρω πολλά. Δεν γνωρίζω καιρό τον Ριβιέρ.
3 ΙΟΥΝΙΟΥ 1835
Πριν τρεις βδομάδες,
είδα κάτι σαν τρέλα στα μάτια του.
Ο εργάτης αρνήθηκε ν' ανέβει εξαιτίας της βροχής.
Ο Ριβιέρ ανέβηκε.
Δεν αμφέβαλα καθόλου ότι θα το έκανε.
Εδεσε το σκοινί ακόμα πιο ψηλά απ' όσο χρειαζόταν.
Κατεβαίνοντας, αφέθηκε να πέσει από ύψος 3,5 μέτρων.
Αυτό που έκανε μου επιβεβαίωσε την ιδέα της τρέλας.
Αγαπούσα πολύ τον πατέρα, η δυστυχία του με πονούσε.
Το μυαλό μου κολλούσε εκεί και δεν ξεκολλούσε.
Συνέλαβα το εγκληματικό σχέδιο.
Το σκέφτηκα ένα μήνα πρωτύτερα.
Εβλεπα τον πατέρα σαν θύμα ανάμεσα σ' άγρια σκυλιά.
Θέλησα να αψηφήσω το νόμο. Νόμιζα ότι θα δοξαζόμουν.
Οτι θα γινόμουν αθάνατος, πεθαίνοντας για τον πατέρα.
Το παράδειγμα του Λα Ροζασκλέν μου φαινόταν ανάλογο.
Πέθανε 21 ετών, για το Βασιλιά,
λέγοντας στους στρατιώτες: Αν πάω εμπρός, ακολουθήστε με,
αν οπισθοχωρήσω, σκοτώστε με, αν πεθάνω, εκδικηθείτε!
Διάβασα ότι οι ναυαγοί, όταν έμεναν χωρίς φαΐ,
έτρωγαν έναν δικό τους.
Σκεφτόμουν να θυσιαστώ έτσι για τον πατέρα μου.
Ολα με έσπρωχναν εκεί, μέχρι και το μυστήριο της Λύτρωσης.
Οταν πήρα τις αποφάσεις μου, αποφάσισα να τις εκτελέσω.
Σκόπευα πρώτα να γράψω τη ζωή των γονιών μου,
να αναγγείλω το γεγονός και να πω τους λόγους.
Μετά την πράξη, θα ταχυδρομούσα το γραπτό και θα σκοτωνόμουν.
Η Αιμέ ήθελε να δει τι γράφω.
Επειδή φοβήθηκα μη διαβάσει την αναγγελία, το έκαψα.
Σηκώθηκα μια νύχτα να γράψω, αλλά έγραψα ελάχιστα.
Ετσι παράτησα το γράψιμο.
Σκέφτηκα ότι μετά το φόνο, θα έκανα δηλώσεις,
ότι θα πέθαινα για τον πατέρα,
ότι οι γυναίκες ποτέ δεν θα θριάμβευαν!
Παλιά βλέπαμε γυναίκες όπως την Ιουδήθ ενάντια στον Ολοφέρνη,
όπως τη Σαρλότ Κορντέ ενάντια στον Μαρά.
Οι γυναίκες διατάζουν σήμερα, στον αιώνα του δήθεν Διαφωτισμού.
Το Εθνος της Ελευθερίας υπακούει στις γυναίκες.
Στους Ρωμαίους, οι άντρες ήταν κύριοι κι αφέντες.
Οι Οτετόντου κι άλλοι λαοί ήταν πιο πολιτισμένοι.
Ποτέ δεν υποτίμησαν τη δύναμη.
Οι πιο ρωμαλέοι ήταν αυτοί που έφτιαχναν τους νόμους.
Σκεφτόμουν ότι θα δοξαζόμουν που ήμουν αντίθετος
στους κριτές μου και στον κόσμο ολόκληρο.
Σκεφτόμουν τον Ναπολέοντα το 1815.
Αφάνισε χιλιάδες ανθρώπους για τις ματαιοδοξίες του.
Δεν ήταν λοιπόν σωστό να ζει η μάστιγα του πατέρα.
Σκεφτόμουν ότι το όνομά μου θα ακουγόταν παντού,
ότι οι ιδέες μου θα γίνονταν σημαία στο μέλλον.
Σκεφτόμουν ότι αφού θα πήγαινα στους δικαστές,
έπρεπε να φορώ τα καλά μου ρούχα,
για να πάω στο Βιρ μετά το έγκλημα.
Την Κυριακή, 24 Μαΐου, θα πήγαινα στον πεταλωτή, στο Ονέ,
Το Σάββατο, ο πατέρας και η γιαγιά πήγαν στο Ονέ.
Εβαλες τα κυριακάτικα;
Θα πάω στην πόλη.
Την προηγούμενη Κυριακή, σκέφτηκα να το κάνω,
όταν ο πατέρας θα 'χε παρέα για να τον φροντίσουν.
Η ζωή του κινδυνεύει, με τόσους άντρες που'χει αυτή!
Μην εγκαταλείψεις ποτέ τον πατέρα σου.
Είναι δικά μου. Τα φύλαξα, του τα έδωσα.
Μου δόθηκε η ευκαιρία,
αλλά με συγκράτησε η δειλία μου.
...που τη γέμισε περήφανα με τη σοδειά του...
Τα βαρέλια ξεχειλίσανε...
Εννιά μήνες μετά, ο σπόρος είχε μεγαλώσει!
Σκέφτηκα να κάνω το έγκλημα μια καθημερινή.
Τη Δευτέρα, όμως, είχα όργωμα με τον Κεβιγιόν
και την Τρίτη με τον πατέρα.
Τι θέλεις;
Τραγούδησέ μου τον ύμνο.
Γιατί;
Θέλω να πιάσω το σκοπό.
Για ποιο λόγο;
Θα χαρώ να τον μάθω.
Το επόμενο πρωί, προσποιήθηκα ότι έκανα εμετό.
Είπα ότι ήμουν άρρωστος και δεν μπορούσα να πάω για όργωμα.
Πήγε ο πατέρας μόνος.
Ομως ο Ζιλ είχε μόλις φύγει για το σχολείο.
Θα έπρεπε να περιμένω πολύ.
Αποφάσισα ότι παρότι κακοντυμένος, θα μπορούσα να εξηγήσω τι συνέβη.
Ηρθε ο Πιέρ!
Πού πας;
Αν νομίζεις ότι δεν κερδίζεις αρκετά με τον πατέρα σου,
αν θες να πας να δουλέψεις αλλού, να το πεις.
Πες το, αντί να φεύγεις έτσι, χωρίς να λες τίποτα σε κανέναν!
Και δεν έχεις και λεφτά.
Ποιο είναι το σχέδιο σου;
Να εγκαταλείψεις τον πατέρα σου;
Οταν ήσουν μικρός, έλεγε ότι θα έκανε τα πάντα για να γίνεις ιερέας.
Ηθελε να μάθεις έστω μια τέχνη.
Δεν έχει αρκετά χέρια να τον βοηθήσουν.
Ευτυχώς που έχει εσένα!
Αν τον παρατήσεις, αυτό θα βοηθήσει τη μάνα σου εναντίον του.
Θα πει στο δικαστή ότι ούτε τα ίδια τα παιδιά του δεν τον θέλουν!
Μην κάνεις τόση φασαρία για το τίποτα.
Γιατί ήθελες να φύγεις;
Δεν είναι τίποτα, αφού σας το είπα.
Μην ασχολείστε!
Να βάλω τη σούπα στη φωτιά;
Κάτι δεν πάει καλά.
Θα δώσεις εξηγήσεις στον πατέρα σου.
Ναι, θα του εξηγήσω.
Το χειρόγραφο που συντάξατε μετά την ανάκρισή σας,
στις 9 αυτού του μηνός,
περιέχει μόνο αλήθειες;
Ναι.
19 ΙΟΥΛΙΟΥ 1835, ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΙΕΡ ΡΙΒΙΕΡ
Φαίνεται ότι τρομάζατε τα παιδιά που σας πλησίαζαν.
Το έκανα συχνά,
αλλά δεν ήθελα το κακό τους.
Το κάνατε πολύ συχνά.
Να συμπεράνουμε ότι σας ευχαριστούσε ο φόβος τους;
Με διασκέδαζε λίγο.
Ομως επαναλαμβάνω ότι δεν ήθελα το κακό τους.
Κάποιες πράξεις σας δείχνουν ότι είχατε άγρια ένστικτα.
Συχνά σταυρώνατε βατράχια και μικρά πουλάκια.
Ποιο συναίσθημα σας ωθούσε σε τέτοιες πράξεις;
Ενιωθα ευχαρίστηση.
Σχεδόν πάντα είχατε στις τσέπες σας καρφιά ή αιχμές,
για να απολαμβάνετε, όποτε σας δινόταν η ευκαιρία,
την ευχαρίστηση αυτή.
Περνούσατε ώρες κοιτάζοντας τα θύματά σας, γελούσατε.
Με διασκέδαζε αυτό.
Μπορεί να γελούσα, αλλά δεν ένιωθα μεγάλη ευχαρίστηση.
Δεν απειλήσατε κάποτε έναν αδερφό σας, τον αποθανόντα Ζαν
να του κόψετε τα πόδια;
Δεν είχα σκοπό να τον βλάψω.
Δεν θυμάμαι το γεγονός αυτό,
αλλά αν είναι αληθές, επρόκειτο για αστείο.
Ησασταν πάντα ισχυρογνώμων.
Γιατί, λίγες μέρες πριν το έγκλημα,
προσπαθήσατε να ανεβάσετε το άλογό σας πάνω στα άχυρα,
ενώ δεν υπήρχε ανάγκη και το άλογο ίσως πέθαινε;
Ημουν σίγουρος ότι μπορούσε να το κάνει.
Κι έτσι θα τέλειωνε πιο γρήγορα η δουλειά.
Πριν δυο χρόνια, σκοτώσατε την κίσσα του αδερφού σας,
του Προσπέρ, που την αγαπούσε πολύ.
Δε συνέβαλα στο θάνατό της.
Την τάισα μόνο.
Ησασταν τότε σχεδόν 18 ετών.
Γιατί κάνατε μια πράξη που την κάνουν μικρά παιδιά;
Μαζί με τα μικρά του χωριού,
θάψατε το πουλί και του φτιάξατε επιτύμβιο.
Το γεγονός αυτό αληθεύει και το διασκέδασα.
Τι έγραφε το επιτύμβιο;
Εδώ αναπαύεται η κίσσα του Προσπέρ,
που πέθανε στις...
Στην άλλη πλευρά έγραψα:
Πριν λίγο ήταν ζωντανή, κάποιος τη λάτρευε πολύ.
Ηλπιζε κάποτε με τη λαλιά της...
όλοι οι λαοί φόρο τιμής να της αποδώσουν.
Και είναι νεκρή!
Δεν είπατε μια μέρα στον πατέρα σας ότι θα κάνατε
όπως τα κερασφόρα ζώα;
Οτι θα σηκώνατε την ουρά σας;
Μάλιστα, κύριε.
Το είπα, αλλά μετά πήγα σπίτι να πιω κάτι.
Εκανε πολλή ζέστη. Ηταν ένα αστείο.
Ναι, αλλά ο πατέρας σας που σας αναζητούσε,
σας βρήκε στον στάβλο τελείως γυμνό.
Δεν ήταν την ίδια μέρα.
Τα ρούχα μου είχαν μουσκέψει από την καταιγίδα.
Οι γονείς μου έλειπαν, το σπίτι ήταν κλειδωμένο,
κι έτσι γδύθηκα στο στάβλο.
Για ποιο λόγο δώσατε το όνομα «Καλιμπέν»
στο εργαλείο θανάτου των πουλιών;
Είναι μια λέξη που φαντάστηκα.
Ηθελα μια λέξη που να μη σημαίνει κανένα άλλο πράγμα.
Γιατί το θάψατε με τα παιδιά;
Οταν το έθαψα, ήμουν μόνος.
Οταν ήταν να το ξεθάψω, το είπα στα παιδιά,
κι εκείνα με ακολούθησαν.
Γιατί, όμως, το θάψατε;
Το είχα δουλέψει πολύ καιρό,
δεν ήθελα να το καταστρέψω.
Το διατήρησα, θάβοντάς το.
Αναγνωρίζετε αυτό το εργαλείο;
Ναι, κύριε. Είναι το εργαλείο του εγκλήματός μου.
Πώς, δύστυχε!
Ούτε ένα δάκρυ δεν χύνετε στη θέα του;
Υποτάχθηκα στο θάνατο.
Υποσχόμενος να εξηγήσω τον χαρακτήρα μου,
θα διηγηθώ τη ζωή μου και τις σκέψεις μου ως τότε.
Φοβόμουν την αιμομιξία, δεν πλησίαζα τις συγγενείς μου.
Οταν ένιωθα ότι τις πλησίαζα πολύ,
κουνούσα το χέρι μου, σαν να έδιωχνα το κακό.
Ο πατέρας λυπόταν που έκανα έτσι.
Ελεγαν ότι φοβόμουν και τις άλλες γυναίκες,
αλλά φοβόμουν κυρίως τη γιαγιά και την αδερφή μου.
Οταν με ρωτούσαν για τις χειρονομίες που έκανα,
απέφευγα να απαντήσω, έλεγα ότι έδιωχνα το διάβολο.
Αυτό κράτησε μόνο ένα χρόνο. Μετά μου έφυγαν οι ιδέες αυτές.
Εβλεπα καθαρά πώς με κοιτούσε ο κόσμος.
Οι περισσότεροι με κορόιδευαν.
Ειδικά όταν συναντούσα κορίτσια, έχανα τα λόγια μου.
Βλέποντας την αποτυχία μου, περιφρονούσα όσους με περιφρονούσαν.
Για να εκδικηθώ για το κορίτσι που έβαλαν να με φιλήσει,
έγραψα ένα τραγούδι προς τιμήν της και το διέδωσα.
Αποφάσισα να διακριθώ εφεύροντας νέα όργανα.
Εφτιαξα ένα εντελώς πρωτότυπο εργαλείο για να σκοτώνω πουλιά.
Το ονόμασα «Καλιμπέν».
Το δούλευα πολύ καιρό, τις Κυριακές και τα βράδια.
Καθώς δε μου πέτυχε όπως το φανταζόμουν,
το έθαψα σε έναν αγρό
και μετά το ξέθαψα. Είναι ακόμα στο σπίτι.
Αποφάσισα να φτιάξω κάτι για το χτύπημα του βούτυρου,
που να είναι αυτόματο,
και μια άμαξα αυτοκινούμενη, με υλικά της φαντασίας μου.
Επικοινωνούσα περισσότερο με παιδιά ηλικίας 9-10 ετών.
Τους έφτιαχνα μπαλέστρες. Κάποτε με έπιασαν με μια,
κι είπα ότι ήθελα να κάνω τον τρελό, αλλά δεν ήταν γι' αυτό.
Σταύρωνα βατράχια και πουλιά.
Είχα κι ένα άλλο μαρτύριο για να τα θανατώνω.
Τα κάρφωνα με τρία καρφιά στο στομάχι, πάνω σε δέντρα,
κι είχα κι ένα όνομα για αυτό το μαρτύριο.
Συχνά πήγαινα στην αγορά ολομόναχος για να ακούσω
τις συζητήσεις ανάμεσα σε αφεντικά και υπηρέτες.
Ηθελα πάντα να μαθαίνω.
Σκεφτόμουν ότι αν είχα λεφτά,
θα αγόραζα βιβλία και όλη τη σειρά του αββά Γκοτιέ
για την ανάγνωση, τη γραφή την αριθμητική, τη γεωμετρία,
τη γεωγραφία, τα γαλλικά, τα λατινικά και τα ιταλικά,
την ιστορία, τη μουσική.
Ολη η σειρά για 60 φράγκα.
Θεωρούσα τον εαυτό καλύτερο από τους άλλους.
Ντρεπόμουν ως τώρα να το πω,
όμως πίστευα ότι μπορούσα να ανελιχθώ.
ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 1835
ΚΑΚΟΥΡΓΟΔΙΚΕΙΟ ΤΟΥ ΚΑΛΒΑΝΤΟΣ, 11 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1835
Κοιτάξτε το!
Εχει ακόμα το αίμα της μητέρας, της αδερφής και του αδερφού σας!
Βιάζομαι να πεθάνω.
Γιατί σκοτώσατε τον αδερφό σας;
Μισούσατε αυτό το αθώο παιδί;
Αγαπούσε τη μητέρα μου.
Ηθελα να με μισήσει ο πατέρας,
για να μην λυπηθεί όταν χαθώ.
Τόσο τον αγαπάτε, λοιπόν;
Θα πέθαινα ευχαρίστως για την ευτυχία του.
Συνοψίζω:
ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΡ. ΜΠΟΥΣΑΡ
Ο Πιέρ Ριβιέρ δεν είναι παράφρων, κι αυτό για δυο λόγους.
Πρώτον, η φυσική του κατάσταση είναι πολύ καλή.
Δε βρέθηκε κάτι που να διαταράσσει τον εγκέφαλο.
Δεύτερον, η πνευματική του κατάσταση δεν κατατάσσεται
σε καμία από τις κατηγορίες που γνωρίζουν οι ειδικοί.
Ο Ριβιέρ δεν είναι μονομανής, αφού δεν παθιάζεται με ένα πράγμα.
Δεν είναι μανιακός, αφού δεν πάσχει από διαρκή ανησυχία.
Δεν είναι ηλίθιος, αφού έγραψε ένα κείμενο απολύτως λογικό.
Δεν είναι παραληρηματικός, πράγμα ολοφάνερο.
Επομένως, ο Πιέρ Ριβιέρ δεν είναι παράφρων.
Συνοψίζω:
ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΡ. ΒΑΣΤΕΛ
Ο Πιέρ Ριβιέρ, από μικρό παιδί, έπασχε από παραφροσύνη.
Η αιτία βρίσκεται στην ίδια την οικογένειά του,
όπου η τρέλα είναι κληρονομική.
Η παραφροσύνη είναι φανερή στην ηρεμία εκτέλεσης
του εγκλήματος και στον τρόπο που μιλά γι' αυτό.
Το κείμενο που έγραψε, κάθε άλλο παρά αποκλείει
την πιθανότητα πρότερης παραφροσύνης.
Η επιστροφή του Ριβιέρ σε πιο υγιείς ιδέες
ίσως δε διαρκέσει πολύ.
Κι ένοχος να μην είναι, είναι ωστόσο επικίνδυνος.
Η κοινωνία έχει το δικαίωμα να ζητήσει,
όχι την τιμωρία του,
αφού ο δυστυχής δεν έχει ευθύνη των πράξεών του,
αλλά τον εγκλεισμό του, με διοικητικά μέτρα,
ως μόνο τρόπο να διασφαλίσει ότι ο παράφρων αυτός
δεν θα προβεί σε ανάλογες πράξεις στο μέλλον.
ΓΚΙΓΙΩΜ ΝΤΙΡΟΖΕ, ΔΡ. ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΕΚΛΕΚΤΟΡΑΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
Από πολύ νωρίς παρακολουθούσε τις διαμάχες των γονιών του.
Αμέσως επέλεξε.
ΖΑΚ ΓΚΙΓΙΟ, ΓΑΙΟΚΤΗΜΟΝΑΣ, ΕΚΛΕΚΤΟΡΑΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
Δεν συγχωρούσε τη μητέρα του.
Μάλιστα αρνήθηκε να ζει μαζί της!
Της άξιζε το μίσος.
ΚΟΝΣΤΑΝ ΝΤΙΠΟΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ, ΕΚΛΕΚΤΟΡΑΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
Δεν ήταν όμως αρκετό. Ηθελε να αποδώσει δικαιοσύνη!
ΦΡΑΝΣΟΥΑ ΕΝΓΚΕΑΡ, ΔΡ. ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΕΚΛΕΚΤΟΡΑΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
Και το αιμοβόρο του ένστικτο βρήκε το όργανο.
ΟΓΚΙΣΤ ΛΟΝΤ, ΕΜΠΟΡΟΣ ΚΡΑΣΙΟΥ, ΕΝΟΡΚΟΣ
Γνωρίζετε σε ποιες τρομερές περιστάσεις,
ΛΟΥΙ ΛΕΤΟΡΕΛ, ΕΜΠΟΡΟΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
έβαλε τέλος στη ζωή εκείνης που τον γέννησε.
ΤΕΟΝΤΟΡ ΓΚΟΣΕΛΕΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
Οχι, ο Πιέρ Ριβιέρ είναι τόσο τέρας όσο και μάρτυρας!
Είναι ένα πλάσμα άρρωστο, δυστυχές, ατελές!
Δεν έχει πλήρη συνείδηση των πράξεών του.
ΠΙΕΡ ΛΕΦΕΒΡ ΝΤΙΦΡΕΝ, ΓΑΙΟΚΤΗΜΟΝΑΣ, ΕΚΛΕΚΤΟΡΑΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
Δε φέρει όλη την ευθύνη.
ΑΝ-ΜΑΡΙ ΝΤΕ ΦΟΝΤΟΑΣ, ΜΕΛΟΣ Γ.Σ., ΕΚΛΕΚΤΟΡΑΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
Επειδή αγνοούσαμε αυτό το νέο είδος στοργής,
ΛΟΥΙ ΛΕΡΟΥ, ΓΑΙΟΚΤΗΜΟΝΑΣ, ΕΚΛΕΚΤΟΡΑΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
τον είπαμε τέρας με άγρια ένστικτα,
που έπρεπε να ξεφορτωθούμε,
ΛΟΥΙ ΝΤΕ ΜΠΕΣΕΒΕΛ, ΜΕΛΟΣ Γ.Σ., ΕΚΛΕΚΤΟΡΑΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
χωρίς να διστάσουμε ελάχιστα για αποφάσεις,
ΖΑΝ-ΜΠΑΤΙΣΤ ΖΑΜ, ΓΑΙΟΚΤΗΜΟΝΑΣ, ΕΚΛΕΚΤΟΡΑΣ, ΕΝΟΡΚΟΣ
που οδηγούν έναν άνθρωπο στο ικρίωμα!
Οι ένορκοι συσκέπτονταν επί τρεις ώρες.
«ΓΚΑΖΕΤΑ ΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ», 16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1835
Στη 1.45 το πρωί, τον έκριναν ένοχο.
Μέσα σε γενική κατάπληξη,
το δικαστήριο επέβαλε στον Πιέρ Ριβιέρ
την ποινή της μητροκτονίας.
Ωστόσο, φοβούμενοι το βάρος της ποινής για έναν άνθρωπο
που ομολογούσε ότι ποτέ δεν είχε πλήρως τα λογικά του,
οι ένορκοι ζήτησαν μετατροπή της ποινής.
Ο Πιέρ Ριβιέρ είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει.
22 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1835, «Ο ΠΙΛΟΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΛΒΑΝΤΟΣ»
Λήφθηκαν μέτρα ώστε να μην το επιχειρήσει ξανά.
Τον έκλεισαν έτσι σε ένα κελί.
Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι, Εσκιρόλ, Αρχίατρος στο Σαρεντόν,
Ορφιλά, Πρύτανης στην Ιατρική Σχολή Παρισίων,
Μαρκ, Ιατρός του Βασιλιά,
ΣΥΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ
Παριζέ, Γραμματέας της Βασιλικής Ιατρικής Ακαδημίας,
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΠΙΕΡ ΡΙΒΙΕΡ
Ροστάν, Καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Παρισίων,
Μιτιβιέ, Ιατρός στο νοσοκομείο Λα Σαλπετριέρ,
Λερέ, Δόκτωρ Ιατρικής.
Δεν συμφωνούμε με τη γνωμάτευση του δρ. Μπουσάρ.
Συμφωνούμε με το πόρισμα του δρ. Βαστέλ
και δηλώνουμε ομόφωνα:
Πρώτον, από 4 ετών ο Πιερ Ριβιέρ δεν έπαψε
να δείχνει σημάδια παραφροσύνης.
Δεύτερον, η παραφροσύνη συνεχίστηκε,
αν και πιο ήπια, μετά τους φόνους που διέπραξε.
Τρίτον, οι φόνοι οφείλονται αποκλειστικά σε παραλήρημα.
Συντάχθηκε στο Παρίσι, στις 25 Δεκεμβρίου 1835.
Τα απομνημονεύματα που ο Πιέρ Ριβιέρ έγραψε στη φυλακή
9 ΜΑΡΤΙΟΥ 1836, ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΛΒΑΝΤΟΣ
πωλούνται από το βιβλιοπωλείο Μανσέ, οδός Σεν-Ζαν, 75 λεπτά.
Μπήκα στο σπίτι της μητέρας κι έκανα το έγκλημα.
Επειτα ξεκίνησα για το Βιρ, να αναγγείλω πρώτος το γεγονός.
Για να μη με συλλάβουν, πήγα από το δάσος.
Στο δρόμο, ένιωσα να χάνω το κουράγιο μου.
Στο δάσος, βρήκα τα λογικά μου.
Είναι δυνατό να είμαι τόσο τέρας, να έκανα κάτι τέτοιο;
Οχι, ένα όνειρο ήταν!
Αβυσσοι, ανοίξτε!
Ανοιξε γη να με καταπιείς!
Κακόμοιρη μητέρα, κακόμοιρη αδερφή,
ποτέ δεν κάνατε σκέψεις σαν και τις δικές μου.
Κακόμοιρε αδερφέ, που είχες μάθει ήδη ιππασία.
Χάθηκαν για πάντα, οι δύστυχοι!
Δε θα ξαναφανούν.
Δε σκεφτόμουν πια να πάω στο Βιρ, να με υπερασπιστώ.
Δεν ήξερα πια πού πήγαινα.
Δεν είχα φάει τίποτα εκείνη την Τετάρτη.
Στην τσέπη μου είχα μόνο 14 δεκάρες.
Το βράδυ, στο δάσος, αποφάσισα να αυτοκτονήσω,
από φόβο μήπως θεωρήσουν συνένοχο τον πατέρα.
Ο φόβος της Κρίσης του Θεού με κράτησε.
Στο τέλος αποφάσισα να συμβιβαστώ με την κατάσταση.
Εφαγα πολλά και διάφορα φυτά του δάσους και μανιτάρια.
Σκεφτόμουν να ζήσω εκεί, περιμένοντας τις εξελίξεις.
Μέχρι να γίνουν οι φράουλες, είπα να πάω στη θάλασσα,
και να ζήσω με όστρακα και καβούρια.
Εφυγα Παρασκευή βράδυ, έφτασα στη θάλασσα την Τρίτη.
9 ΙΟΥΝΙΟΥ
Εφαγα λίγα καβούρια, αλλά είδα ότι δε μου έκαναν καλό
κι αποφάσισα να επιστρέψω στις ρίζες του δάσους.
Η Μαριάν Μποβέ με είδε να περνάω.
Αλλά δε σταμάτησα.
Πρόσεχε τους χωροφύλακες!
Την Πέμπτη ήμουν πάλι στο δάσος.
Νιώθωντας ότι κάτι αλλόκοτο με οδήγησε στο έγκλημα,
αποφάσισα να παραδοθώ.
Σκεφτόμουν να πω ότι τα βάσανα του πατέρα μου
με έκαναν να βλέπω αγγέλους που με διέταξαν
να κάνω το θέλημα του Θεού, αλλά έπειτα μετάνιωσα.
13 ΙΟΥΝΙΟΥ
Ζήτησα τη διεύθυνση του διοικητή της αστυνομίας.
Καθώς δε μου έδιναν σημασία, επέστρεψα στο δάσος.
Περιπλανιόμουν.
Τελικά πήρα το δρόμο προς το Σερμπούρ.
Σκεφτόμουν να περάσω την Μάγχη κολυμπώντας,
να βγω σε κανένα αγγλικό νησί, κι ας πνιγώ στην πορεία.
Αλλά το θεώρησα αδύνατο κι επέστρεψα στα δάση.
Εκεί έτρωγα χόρτα και ρίζες και προσπαθούσα να μη σκέφτομαι.
14-18 ΙΟΥΝΙΟΥ
Ελεγα τις προσευχές μου και παρατηρούσα τη φύση.
Μελετούσα τα άστρα.
Σκεφτόμουν ότι θα έβλεπα τον κομήτη του Χάλεϊ.
Εμεινα αρκετές μέρες στο δάσος.
Αποφάσισα ξανά να παραδοθώ στη δικαιοσύνη.
21 ΙΟΥΝΙΟΥ
Εκανες άσχημο πράγμα.
Μην πας απο εκεί, θα σε συλλάβουν!
Αυτό ήθελα κι εγώ.
Το στομάχι μου ήταν τόσο άδειο,
που το έδενα με το φουλάρι για να μπορώ να περπατώ.
Περίμενα ακόμη να με συλλάβουν.
Στο Φλερ, μια Κυριακή, κυνηγούσα γενέττες για να φάω.
Δε με συνέλαβαν και κάποιος μου έδωσε ψωμί και κρασί.
28 ΙΟΥΝΙΟΥ
Από το Αρκούρ αγόρασα ένα ρολόι για ν' ανάβω φωτιά,
αλλά το κόλπο δεν έπιασε.
Αγόρασα λίγη ίσκα και θειάφι,
άναψα μια φωτιά κι έψησα μια τσίχλα.
Εφτασα στο δάσος της Λαγκανερί την Κυριακή.
Αφότου έφαγα την τσίχλα,
έφτιαξα ένα τόξο και βέλη.
Βρήκα ένα καρφί στο δρόμο.
Το ακόνισα με το μαχαίρι μου και έφτιαξα την αιχμή ενός βέλους.
Εμεινα 4 μέρες εκεί.
Σκεφτόμουν ότι ή θα με έπιαναν, ή θα ζούσα εκεί ή θα πέθαινα.
2 ΙΟΥΛΙΟΥ 1835
Από που είσαι, φίλε;
Από παντού.
Εχεις χαρτιά; Προς τα πού πηγαίνεις;
Ο Θεός με οδηγεί.
Πώς λέγεσαι;
Ριβιέρ.
Ελα μαζί μου. Θέλω να σου μιλήσω.
Εσύ σκότωσες τη μητέρα σου;
Ο Θεός με προέτρεψε. Τον υπάκουσα, με προστατεύει.
Δείξε μου τι έχεις εκεί.
Τώρα που σας έδειξα τι τέρας είμαι,
περιμένω το πεπρωμένο μου.
Ξέρω τι λέει ο ποινικός κώδικας για τους μητροκτόνους.
Αποδέχομαι την ποινή.
Αν μπορούσα να ξαναδώ ζωντανά τα δύστυχα θύματά μου,
θα υπέφερα τα πάντα.
Αλλά, αυτό δε γίνεται.
Το μόνο που μπορώ είναι να τα ακολουθήσω.
Περιμένω την καταδίκη μου και το τέλος της ζωής μου.
«Ο ΠΙΛΟΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΛΒΑΝΤΟΣ», 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1840
Ο Πιέρ Ριβιέρ, που είχε καταδικαστεί σε θάνατο το 1835
και η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη,
κρεμάστηκε χθες στη φυλακή.
Ο Ριβιέρ από καιρό θεωρούσε τον εαυτό του νεκρό.
Ζητούσε να του κόψουν το κεφάλι,
αφού δεν θα καταλάβαινε τίποτα, μια κι ήταν ήδη νεκρός.
Κι απειλούσε να τους σκοτώσει όλους, αν δεν το έκαναν.
Λόγω της απειλής αυτής, τον είχαν στην απομόνωση,
κι έτσι επωφελήθηκε για να αυτοκτονήσει.